App Nederland Historische mannen en vrouwen

Belle van Zuylen  

Info Contact Home

Belle van Zuylen heette eigenlijk voluit Isabella Agneta Elisabeth van Tuyll van Serooskerken en werd geboren op 20 oktober 1740 in Zuilen (provincie Utrecht). Ze was een Nederlandse achttiende-eeuwse Franstalige schrijfster en componiste. Ze schreef brieven, (zelf) portretten, fabels, novelles, pamfletten, toneelstukken, opera's (libretti en muziek), liederen en klaviersonates. Ze noemde zich Belle de Zuylen (in Nederland beter bekend als Belle van Zuylen) en na haar huwelijk Isabelle de Charrière.

Belle van Zuylen werd geboren in een adellijke familie op slot Zuylen aan de Vecht, liggend tussen Maarssen en Utrecht, nu in de gemeente Stichtse Vecht. Ze was de oudste van de zeven kinderen, die onderwijs aan huis kregen van Zwitserse Franstalige gouvernantes en gouverneurs. In de winter verbleef men in hun huis op de Kromme Nieuwegracht 3-5 in de stad Utrecht.

Voor haar tiende jaar ging Belle met haar Geneefse gouvernante Jeanne-Louise Prevost (periode 1748-1753) een jaar naar Genève (Zwitserland), waar ze Franse les kreeg. Haar ouders gaven haar veel gelegenheid tot leren (lessen Engels, Italiaans, Latijn, Duits, muziek, natuurkunde en godsdienstles voor haar belijdenis). Zij kreeg wiskundeles van Laurens Praalder. Hierdoor was ze beter opgeleid dan de meeste vrouwen en vaak ook mannen uit haar tijd. Frans was in hogere kringen al eeuwenlang, ook elders in Europa, de lingua franca. Belle wilde zijn van "het land van iedereen". Ze schreef voornamelijk in het Frans.

Eind 1754-begin 1755 maakte ze kennis met de rooms-katholieke Poolse graaf Pieter Dönhoff, ritmeester van de cavalerie van het Cannenburg-regiment. Het was liefde op het eerste gezicht van haar kant. Hij toonde echter weinig belangstelling voor haar. Ze werd neerslachtig en verdween 18 maanden om hem niet opnieuw te zien. Bij terugkomst schreef ze hem een brief over deze voor haar nog steeds pijnlijke situatie. Ze schonk hem een snuifdoos.

Na haar anonieme publicatie van Le Noble (De Edelman) schreef Dönhoff twee brieven onder pseudoniem. De eerste brief als 'Ridder van Nivers' aan de uitgever van het tijdschrift waar de novelle in verscheen met het verzoek om de naam van de vrouwelijke auteur. De tweede brief schreef hij een half jaar later onder het pseudoniem van 'Markies d'Arnonville' aan de auteur zelf, via Gijsbert Jan van Hardenbroek, die alle liefdesbrieven van iedereen verzamelde die geschreven werden aan zijn geliefde Belle van Zuylen.

Op 22-jarige leeftijd publiceerde Belle anoniem haar eerste novelle, Le Noble, in een Franstalig tijdschrift bij uitgeverij Evert van Harrevelt  te Amsterdam. De gecorrigeerde versie in boekvorm uit 1763 werd door haar ouders uit de handel genomen, omdat het een satire was op haar eigen milieu, de adel.

Vele huwelijkskandidaten uit binnen- en buitenland hebben zich bij haar vader gemeld. Belle van Zuylen ging in ondertrouw op 15 januari en trouwde op 17 februari 1771 te Zuilen met Charles-Emmanuel de Charrière de Penthaz (1735-1808). In september reisden ze door naar Zwitserland. Het echtpaar vestigde zich daar in het familiehuis Le Pontet te Colombier (bij Neuchâtel).

In 1784 begon haar schrijfcarrière pas goed. Ze verbleef ruim anderhalf jaar in Parijs (1786-1787), waar ze veel tijd besteedde aan componeren en klavecimbel spelen. Op verzoek van Pierre-Alexandre Du Peyrou, woonachtig in het nabijgelegen Neuchâtel, met wie Belle bevriend was, mecenas van Jean-Jacques Rousseau, werkte ze in 1789-1790 mee aan de correcte uitgave van het tweede deel van 'Bekentenissen', de autobiografie van Rousseau. Belle van Zuylen overleed 27 december 1805 op 65-jarige leeftijd op Le Pontet.        

Belle van Zuylen in 1771.

Kunstenaar: Maurice Quentin de La Tour (1704–1788).  In Musée Antoine Lécuyer.

Carolus Linnaeus


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

Belle van Zuylen in 1777.

Schilder:Jens Juel (1745–1802). In Bibliothèque publique et universitaire de Neuchâtel.