App Nederland Historische mannen en vrouwen

Hugo de Groot  

Info Contact Home

Hugo de Groot werd geboren in Delft op 10 april 1583 en overleed op 28 augustus 1645. Toen hij 8 jaar was kon hij al dichten in het Latijn. Hij vertaalde, op 12-jarige leeftijd, ook al Griekse en Latijnse boeken. Toen hij 11 jaar oud was ging hij studeren aan de universiteit van Leiden. In Orléans (Frankrijk) promoveerde hij tot doctor in de beide rechten (5 mei 1598), dus het "gewone" wereldlijk recht én het kerkelijk recht. Hij begon zijn carrière in 1600 als advocaat in Den Haag; in 1607 werd hij in dezelfde stad advocaat-fiscaal van de Hoge Raad van Holland, Zeeland en West-Friesland. Zijn bekendste Nederlandstalige werk is”Inleidinge tot de Hollandse Rechtsgeleerdheid”.

De Groot was in 1607 een van de velen geweest die voorspelden dat door een bestand met Spanje ruimte zou ontstaan voor een godsdienststrijd in de Republiek. Hugo de Groot trad in talloze geschriften duidelijk naar voren als verdediger van de mening dat de staat het hoogste gezag was, en dus boven de kerk stond.

Prins Maurits zag in de godsdiensttwisten een kans op het buitenspel zetten van de voorstanders van het Twaalfjarig bestand met Spanje, waaronder Johan van Oldenbarnevelt en Hugo de Groot. In augustus 1618 wist de prins dankzij de kwestie van de waardgelders de machtsstrijd in zijn voordeel te beslechten. Van Oldenbarnevelt en De Groot werden op 29 augustus 1618 gevangengenomen. Van Oldenbarnevelt werd ter dood veroordeeld en terechtgesteld. Een college van 24 rechters veroordeelde Hugo de Groot 'ter eeuwige gevangenisse'. Aanvankelijk werd hij te Den Haag in hechtenis gehouden, maar op 5 juni 1619 werd hij overgebracht naar Slot Loevestein, toen een staatsgevangenis, later gevolgd door zijn vrouw Maria van Reigersberch en hun dienstmeisje Elselina van Houweningen.

Hij mocht wel blijven studeren en schreef in gevangenschap zijn “Inleiding tot de Hollandsche Rechtsgeleerdheid”. Daarvoor kreeg hij regelmatig een kist boeken, die soldaten bij een familie in Gorinchem ophaalden; later werd die kist terugbezorgd. Dat bracht Maria na anderhalf jaar op een idee. Zij maande Hugo: "Kruip in die kist en zorg dat je er twee uur in kunt blijven zitten zonder geluid te maken". Ze liet hem avonden lang oefenen. De tijd begon te dringen, omdat het Twaalfjarig Bestand met Spanje binnenkort afliep, waarna mogelijk de vluchtroutes minder veilig zouden zijn. Op 22 maart 1621 ontsnapte Hugo uit Loevestein. Vanuit Loevestein vluchtte De Groot naar Parijs, waar hij uiteindelijk weer in vrijheid zijn vrouw ontmoette en een toelage (jaargeld) van de Franse koning kreeg.


Het jaargeld stelde De Groot in staat om zich aan zijn schrijverschap te wijden. In 1622 verscheen Apologeticus oftewel Verantwoordingh van de wettelijcke regieringh van Hollandt ende West-Vrieslandt, waarin De Groot zijn visie op de wettigheid van het Hollandse bewind gaf. Volledig verteerd door politieke wrok was hij echter niet, getuige zijn publicaties op theologisch (De veritate religionis christianae in 1627) en letterkundig (de Latijnse vertaling van het werk van de Byzantijnse geleerde Stobaeus in 1623) gebied. Zijn belangrijkste werken liggen op historisch en juridisch gebied. Zijn beroemdste werk is “De iure belli ac pacis” (Over het recht van oorlog en vrede) uit 1625. Dit werk vormt de basis voor het moderne volkenrecht. Hugo de Groot is ook bekend vanwege zijn pleidooi voor de vrije toegang tot de zee (en de vrijhandel) het “Mare Liberum” (1609), voor het eerst in 1864 teruggevonden en gepubliceerd.


De ontsnapping van Hugo de Groot uit het Slot Loevestein in 1621 is internationaal beroemd. Op de dag dat er in Gorinchem een jaarmarkt gevierd werd, kroop Hugo de Groot in de boekenkist en werd mede door dienstmeisje Elsje van Houweningen het kasteel uitgebracht. De boekenkist werd mede door de festiviteiten niet gecontroleerd. Rond 08:30 uur werd de kist naar de overkant van de Waal/Merwede gebracht. In Gorinchem kwam hij rond 10:00 uur aan. Rond 14:00 was hij verkleed als metselaar en vertrok richting het zuiden. Na een rit door het Land van Altena kwam hij 's avonds rond 22:00 uur aan in Waalwijk. Daar vertrok hij per postkoets. Intussen was zijn vrouw, die vrijwillig samen met Hugo de Groot gevangen zat op Slot Loevestein, vergeten die avond een kaarslicht te branden. Men vond zijn kamer verdacht donker en ontdekte zijn ontsnapping. Er werden nog wel ruiters de regio ingestuurd. Na middernacht arriveerden de ruiters in Waalwijk, maar Hugo was toen al enkele uren onderweg. De ruiters moesten van Spaans gebied blijven en hadden geen aanknopingspunt wat de bestemming zou zijn van Hugo de Groot, die vluchtte naar Parijs.



Jacoba van Beieren

+

Boekenkist uit de tijd van Hugo de Groot.

Foto: Niels from Amsterdam, NL. Bron: Slot Loevestein - Boekenkist van Hugo de Groot

Hugo de Groot, door Michiel Jansz. van Mierevelt, 1631.

Bron: Museum Het Prinsenhof Foto: onbekend


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

TOP