App Nederland Historische mannen en vrouwen

Maria Aletta Hulshoff

Info Contact Home

Maria Aletta Hulshoff bijgenaamd Mietje werd in Amsterdam geboren op 30 juli 1781. Zij was een Nederlands patriotte, feministe en pamflettiste. Zij keerde zich in pamfletten tegen Napoleon Bonaparte en Lodewijk Napoleon en werd daarvoor gevangengezet als politiek gevangene. Tijdgenoten noemden haar "geëxalteerd"(zeer opgewonden), "dweepzuchtig"(fanatiek) of "hysterisch"(overspannen). Hulshoff vergeleek zichzelf graag met Jeanne d'Arc en trok zich, net als de jonge Française, noch van de rol die haar was opgedrongen, noch van de gevaren die haar stellingname met zich mee brachten, iets aan. Op de dag van haar 14e verjaardag overleed haar vader. Slechts tien weken eerder was haar broer reeds overleden.

Hulshoff zocht in mei 1804 schriftelijk contact met de vooraanstaande patriot Samuel Wiselius. Toen in diezelfde zomer een reeks pamfletten onder de titel "Verzameling van brieven, gewisseld tusschen Valerius Publicola te Amsterdam en Caius Manlius te Utrecht" verscheen, arresteerde de politie niet Wiselius maar Hulshoff. In de Bataafse Republiek heerste geen persvrijheid of vrijheid van meningsuiting en pamfletten, boeken en kranten werden gecensureerd. Dit pamflet was waarschijnlijk een door Wiselius geschreven verhandeling over de democratie. Het is mogelijk dat Hulshoff slechts haar naam heeft 'geleend' om Wiselius te beschermen. In mei 1804 schreef zij namelijk een brief aan Wiselius waarin zij voorstelde om de door hun beide aangehangen radicaal-democratische denkbeelden in een pamflet uiteen te zetten. Hulshoff schreef verder te hopen door dit pamflet onder haar naam uit te brengen dat zowel Wiselius als de drukker buiten schot zouden kunnen blijven. Hulshoff werd in hechtenis genomen, maar, omdat de autoriteiten begrepen dat de jonge vrouw niet de werkelijke auteur was en het bewijs tegen Wiselius niet toereikend, werd de zaak geseponeerd.

Een tweede pamflet, Oproeping van het Bataafsche volk uit 1806, was wel van haar hand en daarin keert zij zich tegen de opgedrongen koning Lodewijk Napoleon van Holland. Zij schreef het pamflet toen haar ter ore was gekomen, dat men in Parijs overwoog om een van de broers van Napoleon koning van Holland te maken. Zij noemt de patriot Johan Valckenaer als haar keuze voor de leiding van de Bataafse Republiek. Het plamflet werd als "vuilaardig"(boosaardig) door de politie opgekocht of zelfs in beslaggenomen en de Hollandse autoriteiten wilden de schrijfster vervolgen. Op vijf na werden alle exemplaren van dit pamflet door de autoriteiten vernietigd. Hulshoffs familie ontvoerde haar daarom en bracht de tegenstribbelende schrijfster naar Bad Bentheim in Duitsland.  Hulshoff ontsnapte daar aan de greep van haar familie en keerde terug naar Holland.

Zij zocht de publiciteit die een proces met zich mee zou brengen en eiste in een brief aan de schepenen dat zij onmiddellijk zou worden gearresteerd. De strategie van de door haar moeder aangestelde strafpleiters Valckenaer en Willem Bilderdijk, beviel haar niet. Hun verdediging was gebaseerd op ontoerekenings-vatbaarheid ten gevolge van een geestelijke stoornis. Hun letterlijke tekst was, dat zij "zodanig een aandoenlijk en door aandoenlijkheid buiten de natuurlijke staat van geestbedaardheid geworpen juffer" was. De achtergrond van dit verweer is de 19e-eeuwse opvatting dat een onbevredigde en opspelende baarmoeder, (Grieks voor baarmoeder is "hustera") vrouwen hysterisch maakt. Dit verweer zou de ongehuwde Hulshoff als politica ongeloofwaardig maken en zij ontsloeg de beide heren. Tijdens het proces waarbij zij zichzelf wenste te verdedigen kreeg Hulshoff een zenuwinzinking, toen de rechters haar het woord gaven te harer verdediging kon zij dientengevolge geen woord uitbrengen. Zonder verweer werd zij daarop op 18 juli 1806 veroordeeld tot twee jaar opsluiting op eigen kosten in het stadsverbeterhuis oftewel spinhuis.

Eenmaal weer in vrijheid gesteld publiceerde zij een pamflet tegen de napoleontische dienstplicht die zij als een "verfoeilijke hatelijke requisitie (vordering)" kenschetste. Deze aanval op de ruggengraat van de militaire dictatuur van de Bonapartes bracht haar op de lijst van regime-tegenstanders die moesten worden opgesloten in het Kasteel van Woerden. Zij wist als man verkleed te ontsnappen voordat zij van Amsterdam naar Woerden kon worden overgebracht. Haar geestverwant Wiselius en de naaister van haar moeder - deze vrouw nam haar plaats in de gevangenis in - waren haar daarbij behulpzaam.

Hulshoff vestigde zich daarop in Londen waar zij door haar doopsgezinde relaties werd onderhouden. Van 1811 tot 1820 woonde zij in New York in de Verenigde Staten waar zij in maart 1817 in het Engels haar "Handboek voor pacifisten-republikeinen" onder de titel "Peace Republicans Manual" publiceerde.

Berichten als zou zij een moordaanslag hebben willen plegen op keizer Napoleon, die in 1810 Den Helder en zijn paleizen in Amsterdam en Apeldoorn bezocht, lijken niet gestaafd te kunnen worden door betrouwbare bronnen.

De vooruitstrevende Hulshoff keerde pas in 1820 terug naar Nederland waar zij zich van verdere politieke activiteiten onthield. In 1827 propageerde zij in haar laatste pamflet de vaccinatie tegen pokken. Daarvoor voerde zij hygiënische argumenten aan. Zij stierf op 10 februari 1846 in Amsterdam.




Maria Montessori

+

Titelblad van het pamflet Oproeping van het Bataafsche volk uit 1806.

Bron: Transferred from nl.wikipedia; transfered to Commons by User:GijsvdL using CommonsHelper


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

TOP