App Wereld Uitvindingen & Ontdekkingen

Ruimtevaart, onderzoek, astronomie, historie

Onder ruimtevaart verstaan we alle activiteit die door mensen ondernomen of veroorzaakt wordt in de ruimte. Volgens de Amerikaanse luchtmacht begint de ruimte vanaf een hoogte van 80,5 kilometer (50 mijl), volgens de Fédération Aéronautique Internationale(FAI) vanaf een hoogte van 100 kilometer. Het eerste probleem is daarbij om de zwaartekracht te overwinnen. Dit gebeurt door de eigenlijke ruimtecapsule/vaartuig te koppelen aan een draagraket die vanaf de aarde wordt gelanceerd/afgevuurd. In de ruimte wordt de draagraket(ten) afgeworpen. Verhalen en fantasieën over hoe de mens de aarde verlaat zijn al heel oud. Omstreeks het jaar 160 publiceerde de Griek Lucianus van Samosata zijn Aletheis Historiai (Waarachtige verhalen) en de dialoog Ikaromenippos (De Luchtreis) waarin hij beschrijft hoe een schip (boot) in een zware storm door de wind de lucht in wordt geblazen en op de maan terecht komt. In 1865 publiceerde Jules Verne zijn boek De la terre à la lune (De reis naar de maan), waarin hij nauwkeurig omschrijft hoe een ruimtevaartuig wordt afgeschoten door een kanon (in Florida, Verenigde Staten) en naar de maan reist. Frappant zijn de vele overeenkomsten tussen zijn boek en de Apollovluchten naar de maan die meer dan honderd jaar later plaats vonden. Rond 1900 publiceerde de schrijver H.G. Wells onder andere War of the Worlds (Oorlog tussen de werelden) en The First Men on the Moon (De eerste mens op de maan), verhalen waarin reizen door de ruimte een belangrijke rol spelen.

Ruimteonderzoek is het gebruik van astronomie en ruimtetechnologie om de buitenste ruimte te onderzoeken met al dan niet bemande ruimtevluchten. Reeds in de oudheid observeerde men de bewegingen van de hemellichamen. De motivatie voor het ruimteonderzoek is niet steeds wetenschappelijk geweest: ook politieke motieven en wedijver speelden mee. Een belangrijke ruimteonderzoekperiode was de ruimtewedloop, die de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie voerden om de verovering van de ruimte. Deze liep ruwweg van 1957 tot 1975 en werd gekenmerkt door inspanningen van beide naties om satellieten in omloop te brengen (militaire interesse inzake spionage en bewapening) en die uiteindelijk resulteerde in een bemande vlucht naar de maan met landing en terugkeer naar de aarde. In Engeland staat "Stonehenge", gebouwd ca. 2300 voor Christus. Dit is een complex van grote balkvormige stenen die in een cirkelvorm staan opgesteld. Er wordt vermoed dat de stand van de stenen naar het voorbeeld van de sterrenhemel is gekozen. Een recente theorie vertelt over bepaalde piramides van Gizeh (Egypte) als nabootsing van het sterrenbeeld Orion. De filosofen in de Griekse Oudheid beschreven veel van de hemel in detail, en werd door hen de dierenriem bedacht. Eratosthenes, was, door schaduwen op zeer afgelegen punten te meten, in staat om zeer nauwkeurig de omtrek van de aarde te berekenen. In Europa gebeurde er in de Middeleeuwen weinig, volgens de Kerk stond de aarde in het midden van het universum en draaide alles er omheen.

Astronomie of sterrenkunde is de wetenschap die zich bezighoudt met de observatie en verklaring van alle voorwerpen en gebeurtenissen buiten de atmosfeer van de aarde. Het woord astronomie komt van het Griekse woord (astronomia), een samenstelling (astron, ster of sterrenbeeld) en (nomos, wet): het toekennen van wetmatigheden aan sterren. De astronomie bestudeert niet alleen sterren en sterrenstelsels in het heelal, maar ook de planeten van ons eigen zonnestelsel. Een onderdeel van de astronomie is de astrofysica, een tak van de natuurkunde die de processen die zich afspelen in de kosmos, probeert te verklaren met natuurkundige wetten. Alle astronomen hebben dan ook een stevige achtergrond in de fysica en wiskunde. Daarentegen is de astronomie een van de weinige wetenschappen waar ook hobbyisten of 'amateur-astronomen' een actieve rol kunnen spelen, vooral bij het ontdekken en observeren van voorbijgaande astronomische gebeurtenissen, zoals kometen en meteoren. De namen van veel (eenmalige) kometen bv. zijn meestal ontleend aan amateur-astronomen die deze komeet als eerste waarnamen. Astronomie is waarschijnlijk de eerste wetenschap die door de mensheid beoefend werd. Vrijwel alle oude volkeren hebben zich bezig gehouden met het beschrijven van de bewegingen van de sterren, omdat dat heel belangrijk was voor navigatie en landbouw. Om de sterren te herkennen werd de hemel vaak opgedeeld in sterrenbeelden. Door vele oude culturen werden hemellichamen gezien als goddelijke zaken.

De Arabieren en Perzen hebben grote bijdragen geleverd aan de astronomie. Door hun grote interesse voor wiskunde, de wenselijkheid om de positie van Mekka (Saoedi-Arabië) te bepalen en hun wetenschappelijke interesse, bloeide de astronomie van de 8e tot de 13e eeuw in het Midden-Oosten. In Bagdad (Irak) was het 'Huis der Wijsheid' waar diverse astronomen zoals Thabit ibn Qurra en Al-Chwarizmi werkten. Later leverden ook de Pers Nasir al-Din al-Toesi en de koning-astronoom Ulug Bey uit Samarkand (Oezbekistan) grote bijdragen. Zo geloofden de Egyptenaren dat de zon werd voortgestuwd door een grote scarabee (mestkever) en de Oude Grieken dat de zonnegod Helios iedere dag rondreed op zijn wagen. Ook werden vele gebeurtenissen en voorspellingen opgehangen aan de bewegingen der hemellichamen. Toen de astronomie zich beter begon te ontwikkelen is dit voort gaan leven in wat tegenwoordig astrologie heet. In de zestiende eeuw kwam Copernicus (1473 - 1543) met een opzienbarende nieuwe visie. Hij stelde dat niet de aarde, maar de zon in het midden stond. Hij kreeg bijval van Galileo Galilei (1564 - 1642) en Johannes Kepler (1571 - 1630) over deze theorie. Galilei kreeg later grote problemen met de kerk en werd gedwongen toe te geven dat het bijbelse systeem met de aarde in het midden het juiste systeem was. Isaac Newton (1643 - 1727) was de eerste wetenschapper die astronomie aan natuurkunde koppelde, en hij was in staat om vele bewegingen natuurkundig te verklaren en berekenen.



Het Spoetnik programma bestond uit een serie van onbemande ruimtevluchten, georganiseerd door de Sovjet-Unie vanaf het najaar 1957. PS-1 of in het Westen bekend als Spoetnik 1 (Russisch voor reisgezel) van de Sovjet-Unie was de eerste onbemande satelliet of kunstmaan en werd gelanceerd op 4 oktober 1957 om 22 uur 48 minuten en 34 seconden. Deze datum wordt vaak gezien als de officiële start van het ruimtevaarttijdperk, SP-1 cirkelde gedurende 22 dagen om de aarde. Het nieuws sloeg in als een bom, vooral in de Verenigde Staten, waar men in de veronderstelling leefde voorop te lopen op het gebied van de ruimtevaart. Spoetnik 2 deed de krachttoer over, maar dan voor het eerst met een levend wezen, het hondje Laika. Er werden in het totaal 10 Spoetniks de ruimte in geschoten. De Vostok 1 was het eerste bemande ruimtevaartuig, gelanceerd in het kader van het Russische Vostokprogramma. Het werd op 12 april 1961 gelanceerd. De Sovjet kosmonaut (Russisch voor astronaut) Joeri Gagarin vormde de bemanning en werd daarmee de eerste mens in de ruimte. Vlak voor het einde van de vlucht werd Gagarin, geheel volgens plan, met een schietstoel uit de daalcabine geschoten en landde met een parachute veilig op aarde. De daalcabine landde eveneens aan een parachute in hetzelfde gebied. In ruim 2 jaar tijd hebben 6 Russen aan boord van een Vostok een ruimtevlucht gemaakt. Het volgende Russische bemande (duo bemanning) ruimtevaartprogramma was Voschod. Voschod 2 had de primeur van de eerste ruimtewandeling, door Aleksej Leonov op 18 maart 1965.

Het Gemini project was een Amerikaans ruimtevaartprogramma, waarin tussen 1964 en 1966 in totaal twee onbemande (Gemini 1 en 2) en tien bemande (Gemini 3 tot en met 12) ruimtevluchten werden uitgevoerd. De Geminicapsule bood plaats aan twee astronauten, die oefenden met ruimtekoppelingen, ruimtewandelingen en andere manoeuvres die dienden ter voorbereiding van het Apollo project. De Gemini 8, met als bemanning gezagvoerder Neil Armstrong en piloot David Scott (die beiden voor het eerst in de ruimte vlogen), voerde de eerste koppeling met een ander ruimtevaartuig uit. Een doel van de vlucht was om meer ervaring op te doen met het uitvoeren van een wandeling in de ruimte van 2 uur door Dave Scott. Tot dan toe had alleen Edward White tijdens de vlucht Gemini 4 een ruimtewandeling van 20 minuten uitgevoerd. Het Apollo-project was een ruimtevaartprogramma dat werd uitgevoerd door de Amerikaanse lucht- en ruimtevaartorganisatie NASA. Het vond plaats in de periode 1961-1972 en had als doel bemande vluchten naar de maan uit te voeren. Het omvatte 11 bemande vluchten, aangeduid als Apollo 7 tot en met Apollo 17. Apollo 8 was de eerste vlucht rond de maan. De Apollo 8-astronauten waren de eerste mensen die de achterkant van de maan zagen en bleven een aantal dagen in een baan om de maan. Apollo 11 was de missie die het doel had als eerste op de maan te landen. De bemanning bestond uit de astronauten Neil Armstrong, Michael Collins en Edwin Aldrin. Op 16 juli 1969 om 22:56 uur zette Armstrong als eerste mens een voet op de maan.

Ruimteveer of 'Space Shuttle' is de soortnaam voor een herbruikbaar ruimtevaartuig dat opstijgt als raket en landt als een vliegtuig. De tegenhanger van het ruimteveer is de ruimtecapsule, die hoogstens enkele keren opnieuw gebruikt zou kunnen worden. Omdat deze capsules het duurste deel zijn van de hele raket, kwam men op het idee dit stuk herbruikbaar te maken. De ervaring met de Space Shuttle heeft echter uitgewezen dat het onderhoud van een ruimteveer de kosten weer drastisch vermeerdert en dat een ruimteveer (voor een baan rond de aarde) dat echt goedkoper is, nog gebouwd moet worden. Een voordeel is wel dat een ruimteveer op een landingsbaan kan landen en er geen speciale bergingsploegen met helikopters en vrachtwagens nodig zijn. In de geschiedenis zijn er al veel studies gedaan en ontwerpen gemaakt voor een ruimteveer door verschillende landen en organisaties waarvan de Amerikaanse Space Shuttle de enige is die echt volledig in gebruik is genomen. De Sovjet-Unie heeft ook een ruimteveer gebouwd, de Boeran. Deze heeft echter maar één onbemande testvlucht gemaakt, waarna het programma werd afgelast. Een tweede ruimteveer, Ptitsjka, is nooit afgebouwd. In de eerste helft van de jaren 2000 kwam de commerciële industrie met plannen voor nieuwe ruimteveren, waarvan de Space-Ship-One de eerste succesvolle vlucht maakte op 21 juni 2004. Space-Ship-One zal opgevolgd worden door Space-Ship-Two en in de komende 5 of 10 jaar zullen er zeker nog meer commerciële ruimteveren bijkomen.

Info Contact Home


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

TOP

+

+

+

+

+

+

Replica van de Spoetnik 1.

Bron: National Air and Space Museum. Auteur: NSSDC, NASA

Lancering van de spaceshuttle Atlantis op 8 april 2002 vanaf Kennedy Space Center.

Bron: NASA

De Amerikaanse spaceshuttle Atlantis tijdens een landing.

Bron: NASA

Hondje Laika gelanceerd in de Spoetnik 2 op een postzegel Rumania Posta Romania , 1957.

Bron: Neozoon

Apollo 11 bemanning.

V.l.n.r.: Neil A. Armstrong, commander; Michael Collins, command module pilot; en Edwin E. Aldrin Jr., lunar module pilot.

Bron: NASA