App Wereld Muziek (klassieke muziek)

Romantiek muziek

De romantiek is een kunststroming uit de 19e eeuw (1815-1910). In de romantische periode van de klassieke muziek maken componisten steeds grotere composities met steeds meer noten en moeilijkere ritmes. Ze gebruiken veel en vreemde, niet eerder toegepaste muziekinstrumenten. Er is veel drama en emotie te horen. Alles draait om wat mensen voelen, fantasie en de natuur. Componisten zijn nu niet meer in dienst van de koning, de keizer of bij een kleinere hofhouding, ze moeten hun muziek dus zelf zien te verkopen aan de luisteraars. De muziekopleiding gebeurt niet meer aan de kerkscholen, maar aan conservatoria die worden betaald door de overheid. Musicus wordt een echt beroep. Die tendens van de muzikale ontwikkelingen in de 19e eeuw is afkomstig uit de vooruitgangsgedachte uit de Verlichting (stroming), en leidde tot steeds grotere werken, grotere orkesten, virtuozere speeltechnieken op verbeterde muziekinstrumenten en complexere harmonische ontwikkelingen. Door amateurmusici is die moeilijkere muziek niet echt goed meer te spelen. Daarom schrijven componisten daarnaast salonstukjes, de lichtere muziek. Voor de meeste componisten is dat geen serieus werk, zij willen liever ernstige muziek schrijven. Zo ontstaat er een verschil tussen ernstige en de lichte muziek. De romantiek, en het bijbehorende Victoriaanse tijdperk eindigen in een wereldbrand: de Eerste Wereldoorlog. Na het einde van het romantische tijdperk, ook in onze tijd, keren er nog wel romantische elementen terug in de muziek, bijvoorbeeld in de Nieuwe Romantiek.

Na Ludwig van Beethoven (1770-1827), de muziekrevolutionair en wegbereider van de muzikale romantiek, ontstaan diverse stromingen in Frankrijk en Duitsland/Oostenrijk. Via Franz Schubert (1797-1828), Bruckner (1824-1896) en Gustav Mahler (1860-1911) krijgt de symfonie zijn grootste complexiteit en grootsheid. In Frankrijk is Hector Berlioz (1803-1869) zonder twijfel de belangrijkste vertegenwoordiger van de romantiek. Felix Mendelssohn-Bartholdy (1809-1847), Robert Schumann (1810-1856) en Johannes Brahms (1833-1897) brachten de typische romantische liederen- en kamermuziekcultuur tot grote hoogten, waarbij hier Schubert als grondlegger moet worden genoemd. De grote operacomponisten vinden we in Italië: onder andere Giuseppe Verdi en Giacomo Puccini. In Duitsland is het Wagner (1813-1883) die via zijn opera's ('Gesamtkunstwerken') een nieuwe muzikale wereld opent. De Russen lieten zich vanaf het midden van de 19e eeuw niet onbetuigd: Glinka, Modest Moessorgski, Nikolaj Rimski-Korsakov en Borodin brachten een Russische Romantische stijl, waar Tsjaikovski (1840-1893) veel westerse invloeden aan toevoegde. Sergej Rachmaninov (1873-1943) was één van de laatste exponenten van de Russische Romantiek.

De late werken van de late romantici als Camille Saint-Saëns (Danse Macabre, Carnaval des Animaux), Bruckner(9e symfonie, 1896) en Mahler (9e- en 10e symfonie, 1909-1911) geven al nieuwe richtingen aan. De romantiek leeft echter tot ver in de 20e eeuw voort in componisten als Richard Strauss, Jean Sibelius en Carl Nielsen, terwijl diverse tijdgenoten de tonaliteit (melodie en harmonie: verhoudingen van de tonen ten opzichte van elkaar en de grondtoon -tonica- van de gebruikte toonsoort) dan al verlaten hebben. Muzikale elementen van de Romantische Symfonie: - Grotere bezetting - Zowel vierdelig (menuet is definitief verdwenen) als een ander aantal delen - Het symfonisch gedicht is een nieuwe vorm van orkestmuziek, geheel vrij in zijn vorm - De lengte van de symfonieën groeit behoorlijk - Werkverdeling: de 1e violen hebben niet meer automatisch de melodie, aandacht voor andere instrumenten.

Kenmerken in de muziek. Melodisch: 1. vaak langere thema's dan voorheen; brede bogen naar climax of rust, 2. Chromatiek (naar het Grieks voor kleur) is het gebruik van halve toonafstanden. Meer in het bijzonder: het gebruik van meerdere kleuren van de stamtonen. Zo kan de toon C met behulp van een kruis een halve toonafstand verhoogd worden tot C# (Cis), en met een mol een halve toonafstand verlaagd worden tot C? (Ces). Voorts bestaan er tekens voor dubbele verhoging en verlaging (dubbelkruis en dubbelmol), 3. accelerando/ritenuto: accelerando (afkorting: "accel.") is een van oorsprong Italiaanse muziekterm die aangeeft dat er versneld moet worden. Soms staat er aangegeven van en naar welk tempo er versneld moet worden met behulp van een metronoomcijfer voor en na de versnelling, als dat er niet staat dient men op gevoel te versnellen, 4. crescendo/diminuendo: crescendo (luider of sterker worden, het italiaanse crescendere betekent groeien) en diminuendo, decrescendo of calando (zachter worden) om aan te geven dat de dynamiek geleidelijk dient te veranderen (Dynamiek - leer der sterkteverhoudingen -, is een bouwsteen voor de componist om het wezen van het melos - opvolging van toonhoogten -, te bepalen door regulering van de toonsterkten. Harmonisch: 1. toenemende chromatiek, 2. steeds verdergaande modulaties (de verandering van toonsoort), 3. leidtoonspanning. De leidtoon in een toonladder is de toon die een halve toon onder de tonica (grondtoon van een toonladder) ligt en als het ware naar de tonica leidt.

Compositie-technieken: 1. Homofoon (meerstemmige muziek). Het woord is afgeleid van het Griekse 'Homos' (gelijk) en 'Fone' (stem): meerstemmigheid, waarbij een van de stemmen de melodie voert terwijl de andere een begeleidende, opvullende functie heeft, 2. soms ook wel polyfoon (onder polyfone muziek wordt verstaan: gecomponeerde meerstemmigheid, dat wil zeggen, meerdere melodieën tegelijkertijd. Het basisprincipe is dus dat alle stemmen gelijkwaardig zijn. Voorbeelden hiervan zijn de canon of de fuga, 3. Virtuositeit (staat voor de extreme technische vaardigheid die iemand kan bezitten bij het bespelen van een muziekinstrument, in combinatie met een sterke expressie. Ook bij de zangkunst of andere kunstzinnige uitingen wordt deze term gebruikt. De term is afgeleid van het Latijnse woord virtus, dat deugd betekent. Klankkleur: 1. groter orkest, 2. meer aandacht voor andere groepen dan de strijkers, 3. kleurmenging, 4. uitbuiten van de kleurmogelijkheden van de diverse instrumenten. Toonsoorten: mineur/majeur (met een lichte voorkeur voor mineur).


Kenmerken contrasten

Contrasten: groter dan classicisme (dynamiek). Structuur: 1. hoofdvorm wordt nog gebruikt, maar uitgebreid en soms ook andere, vrije structuren, 2. programmamuziek volgt het verhaal. Dit werk is typisch voor de romantiek doordat het veel modulaties bevat, lange melodische lijnen en een sterke climaxwerking heeft, veel dynamische uitersten bevat, complexe harmonische structuren heeft. Ook door het rubatospel (vrij in tempo). Waarbij de uitvoerende wordt geacht ritmisch gelijk genoteerde noten qua tempo ongelijkmatig te spelen, zodat het muziekstuk meer gaat leven. De techniek van het rubato wordt voor het eerst uitvoerig gebruikt en voorgeschreven in de muziek van Chopin, en komt tot grote bloei in de Romantiek. Er wordt overigens vaak 'rubato' gespeeld waar componisten het niet expliciet in de partituur vermelden, om tot een levendige uitvoering te komen. Soms gaat dat echter ten koste van de compositie en kan toepassing van rubato sentimenteel of overdreven overkomen. De mate waarin uitvoerenden rubato spelen is dus dan van groot belang. Het komt in hedendaagse uitvoeringen ook voor dat er 'rubato' wordt gespeeld waar de componist het expliciet niet bedoeld heeft. Gezien de vele stromingen en opvattingen van 'rubatospel' is rubato derhalve

een van de meest onbegrepen en omstreden

termen uit de muziek.

Conservatorium

Een (muziek) conservatorium is een school in het hoger onderwijs waar men zich kan laten opleiden tot professioneel musicus, acteur/actrice, of danser (es). Afhankelijk van de gevolgde richting is het mogelijk een diploma uitvoerend musicus, dirigent, componist te behalen, eventueel aangevuld met een pedagogisch diploma (Muziekdocent). Vanwege de invoering van het Bachelor-master stelsel (BaMa) ontvangen afgestudeerden tevens de internationaal herkenbare academische titel Bachelor of Music Arts (BMA). Naast de officiële conservatoria zijn er ook enkele privéscholen waar men zich kan laten opleiden tot professioneel muzikant, zanger, etc.. Om aan een conservatorium te worden aangenomen moet eerst een toelatingsexamen (dat bestaat uit een schriftelijk en/of mondeling theoretisch deel, en een praktisch deel, een "auditie") afgelegd worden. Ervaring in de muziek is dus een vereiste. Naast de conservatoriumopleiding is het ook mogelijk aan een universiteit musicologie te studeren. Hier zijn voornamelijk theoretische vakken van belang, niet de instrumentvaardigheid. Musicologie beoogt onder meer de studie van de muziekgeschiedenis en van de muziektheorie, onder andere harmonie en contrapunt in verschillende periodes. Ook de analyse van partituren is een heel belangrijk aspect. Daarnaast heeft musicologie ook aandacht voor de sociale, psychologische, en technologische aspecten van het muziekbeleven. Daarbij staat de muziek als klank centraal. In Nederland zijn er opleidingen aan de Universiteit van Amsterdam en aan de Universiteit Utrecht.


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

TOP Info Contact Home

Foto’s boven en onder: het Utrechts Conservatorium die grote internationale faam geniet, is sinds 1971 gevestigd in het Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen en in het voormalige ziekenhuis St. Joannes de Deo, beide aan de Mariaplaats, Utrecht. Daarnaast is de Nederlandse Beiaardschool in Amersfoort onderdeel van de school. Het Utrechts Conservatorium is in 1987 met de Beiaardschool en het Nederlands Instituut voor Kerkmuziek opgegaan in de Faculteit Muziek van de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU).

+

+

+

+

Voormalige ziekenhuis gebouw "St. Johannes de Deo", door architect J. van Kesteren in 1896. Sinds 1971 is het deel van het Utrechts Conservatorium. Het is gelegen op de Mariaplaats in Utrecht.

Foto: Brbbl

Jan van Maurik (architect). Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen, Utrecht. Heden deel  Utrechts Conservatorium.

Foto: Japiot

Utrechts Conservatorium, (Mariaplaats) musical school (conservatory) in the Netherlands.

Foto:  Vysotsky (Wikimedia)

Hector Berlioz. In Frankrijk is Hector Berlioz (1803-1869),  Symphonie fantastique, zonder twijfel de belangrijkste vertegenwoordiger van de romantiek.

Schilder: Émile Signol, 1832. Bron: Villa Medici in Rome

Siegfried (Sigurðr) ontwaken van Brunhild (Brynhildr), een scene uit Wagner's Der Ring des Nibelungen, een Noorse mythology (opera).

 Bron: Original art by Otto Donner von Richter (1828-1911) Engraving by R. Bong (fl. 1880-1908) / University of Wisconsin Digital Collections

Johannes Brahms (1833–1897) in zijn huis in Wenen, Karlsgasse 4, Oostenrijk.

Bron : Austrian Newspaper "Wiener Bilder", May 7, 1933, p. 17