App Wereld Wereldgeschiedenis

Vikingen

VIKINGEN. De Noormannen en Vikingen waren hetzelfde volk. Ze woonden in de skandinavische landen en trokken met hun (draken) schepen over zee naar andere landen.

Vikingen ofwel Noormannen, waren de bewoners van Denemarken, Noorwegen en Zweden. Vanaf het eind van de 8e eeuw tot ver in de 11e eeuw trokken zij er met hun Drakenschepen op uit. Vikingen ontpopten zich van handelaars en zeerovers tot veroveraars en zelfs stichters van nieuwe landen. Vanwege het stoere element worden vikingen meestal afgebeeld met een helm met twee hoorns; daar zijn echter geen bewijzen voor gevonden en berust vermoedelijk op een misverstand: bij een archeologische vondst werd in dezelfde kuil zowel een bronzen helm als een losse (dieren) hoorn gevonden, dergelijke hoorns werden echter gebruikt als drinkbekers en hadden niets met de helm te maken. Wel is er één vondst van een bronzen helm met daarop twee bronzen "hoorns", deze is echter zo'n duizend jaar ouder dan de vikingtijd. De vikingen zijn bij ons vooral bekend als plunderende krijgers, maar dat is een onvolledig beeld. Naast krijgers waren ze tevens ontdekkingsreizigers, kolonisten, ambachtslieden, handelaars en scheepsbouwers. De vikingen werden voor het eerst in 789 na Chr. gesignaleerd en begonnen hun beruchte rooftochten in 793 met de plundering van het klooster op het eiland Lindisfarne, Engeland.

Zeevaart: de vikingen maakten snelle en lichte boten voor het vervoer van personen en grote (tot minstens 36 meter) langschepen voor het vervoer van vee en goederen, en voor oorlogvoering. Hun langschepen werden soms drakkars (drakenschepen) genoemd. Een type vikingschip genaamd de knarr (handel en vrachtvervoer) was kleiner dan de drakkars. De knarr was meer voor vredelievende doeleinden en had geen angstaanjagende draken- of slangenkop op de boeg. Alle vikingschepen konden gezeild en geroeid worden. Dankzij het feit dat soms belangrijke mannen of vrouwen in een schip werden begraven (afgezonken schepen zijn teruggevonden), weten we een heleboel van hun vaartuigen. Een hoofdman die sneuvelde in de strijd - en dat moest zeer zeker met een wapen in de hand gebeuren, want anders zouden ze niet het rijk van het Walhalla (paradijselijke vikinghemel) mogen betreden -, werd door zijn bemanning op schilden gelegd met twee lansen of roeiriemen, die als draagbaar dienden, en op het schip op het langere achterdek gelegd. De vikingen waren hele goede zeevaarders. Ze bereikten Amerika bijna 500 jaar eerder dan Columbus. Het woord 'stuurboord' komt van het Oudnoorse 'styra', dat sturen betekent.

Taal - Runen: runen-inscripties zijn bekend van ca. 200 tot 1200 na Christus, en in Scandinavië nog een paar eeuwen langer. Hierna verloor het schrift geleidelijk de concurrentiestrijd met het Latijns alfabet. Het schrift werd met name voor inscripties op wapens, dagelijkse correspondentie, grafstenen etc. gebruikt. In bijna alle gebieden waar Germaanse volkeren (waaronder de vikingen) zijn geweest, kunnen runen-inscripties aangetroffen worden. De vikingen gebruikten de runen als alfabet, deze tekens bezaten voor hen oeroude magie. Voordeel van de runen was voor hen, dat de tekens uit rechte lijnen bestonden en daarom makkelijk konden worden uitgehakt of ingekrast. Men had dus geen pen, inkt of papier nodig om een boodschap over te brengen. Er bestaan verschillende soorten runenschriften, de meest bekende is het 'Oudere Futhark' van 24 runentekens of runstaven. Het 'Jongere Futhark' met 16 runstaven werd door de vikingen gebruikt. Op de Britse eilanden was het Anglo-Saksische runenschrift in gebruik (met 33 runstaven). In andere gebieden, zoals Friesland, waren andere vormen in gebruik.

Goden: het godenrijk van de vikingen bestond uit goden die in de eerste plaats krijgers waren: Thor, een groot vechter met onovertroffen kracht en moed, en in bezit van zijn bijzondere hamer. De dag donderdag is naar Thor vernoemd. Hij is de vernietiger van het kwaad. Odin is de slimme plannenmaker in het bezit van de magische speer die nooit miste. Odin is ook de alvader, de 'oppergod', van de Noordse mythologie aan wie veel van de andere goden hun bestaan te danken hebben. Hij is onder andere de vader van Thor. In de Germaanse mythologie staat hij bekend als Wodan. Odin gaf de dichtkunst en de magie van de runen aan de wereld; hij had een enorme dorst naar kennis en wijsheid. Odin was ook de eigenaar van Walhalla, de plaats waar de op het slagveld gesneuvelde krijgers naar toe werden gebracht. Freya is de Noordse godin van de vruchtbaarheid en de liefde. Zij was mooi en machtig, en was tegelijk ook een vechtersbaas. Freyr is de zoon van de zeegod Njord en de broer van Freya. Hij is onder meer de god van de vruchtbaarheid en de lente. Zijn bekendste attributen zijn: het gouden everzwijn Gullinbursti (dat zijn rijdier was) en het opvouwbare gouden schip.

Sieraden: hoe ruig de vikingen meestal ook worden beschreven, ze hadden een hoog ontwikkeld gevoel voor kunst. Ambachtslieden maakten van alledaagse voorwerpen prachtige kunstwerken. Ze blonken uit in metaalbewerking en maakten de prachtigste sieraden in zilver en goud, maar ook in brons. Ook waren ze meesters in het bewerken van been. De motieven van veel vlechtwerk, hadden planten en dieren als basismotief. Zowel mannen als vrouwen droegen arm- en halsbanden en spelden, waarmee hun kleding op zijn plaats werd gehouden. Daarnaast droegen vrouwen kettingen, hangers en soms ringen. Ze werden gemaakt van ijzer, zilver, koper of goud en hadden naast sieraad ook de functie om als betaalmiddel te worden gebruikt. Voor kleine uitgaven werden ze vaak in stukken verdeeld, die 'hakzilver' werden genoemd.




Dorestad: op de plaats van het huidige Wijk bij Duurstede (provincie Utrecht) lag vroeger de (internationale) handelsstad- en haven 'Dorestad'. Dorestad floreerde vooral in de 8e eeuw. De vikingen plunderden de stad regelmatig en dat was mede de oorzaak van de ondergang van de stad, in de 9e eeuw. De voornaamste reden dat op deze plek Dorestad als bloeiende handelsplaats ontstond, is omdat Dorestad, in tegenstelling tot het nabij gelegen Utrecht en Vechten, op het kruispunt van twee belangrijke handelsroutes over water lag. Via de ene route had Dorestad een verbinding via de Kromme Rijn, Utrechtse Vecht en het Almere met de Friese gebieden en Wadden. Met die verbindingsweg werd het Duitse Rijnland via de Rijn met Scandinavië en het Oostzeegebied verbonden. De tweede handelsroute liep langs de Lek naar de kust en vormde een verbinding tussen het Rijnland en de Atlantische kust en Engeland. Ook kon men via deze verbinding de Schelde bereiken en daardoor het

Frankische centrumgebied in Noord-Frankrijk.

Wapens: de vikingen waren niet alleen geduchte vechters, maar waren ook meesters in het maken van wapens. Ook maakten ze veel indruk doordat ze meestal groter waren dan hun tegenstanders en door hun afschrikwekkende helmen en kleding. Zwaard, speer en schild (in mindere mate pijl-en-boog en bijlen), maar ook stenen, waren geduchte wapens. De kostbaarste en mooiste wapens waren de lange slagzwaarden, die aan twee zijden scherp waren geslepen om er van twee richtingen uit mee te kunnen slaan. Zo'n zwaard werd van vader op zoon doorgegeven. Daarnaast werden de speer om te steken en de werpspeer gebruikt. De bijl was voornamelijk voor hen die geen zwaard konden betalen, hoewel er ook rijk versierde zijn gevonden in graven van belangrijke mensen. Ook werden pijl- en boog en steekmessen gebruikt in de strijd.


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

TOP Info Contact Home

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

Kaart van de vikinggebieden (lichtgroen) en hun expedities (blauwe lijnen) met de jaartallen in de gele vakjes.

Bron:  Image:Territories_and_voyages_of_the_Vikings_blank.png

Gokstadschip, schaalmodel.

Foto: Softeis

Deze runensteen heeft inscripties aan voor- en achterzijde. Beide zijn gewijd aan de grootgrondbezitter Jarlabanke, eigenaar van heel Täby, die in de elfde eeuw vijf stenen voor zichzelf liet oprichten. De steen werd in 1905 teruggevonden bij de kerk van Vallentuna, waar hij nu staat opgesteld.

Bron: This is a picture of an archaeological site or a monument in Sweden, number Vallentuna 15:1 in the RAÄ Fornsök database.

Het woord 'Wikipedia' geschreven in runen (van links naar rechts). Normaal runen, volgens "Futhark", wordt van rechts naar links geschreven.

 Auteur: PPP

Vikingzwaarden in een vitrine in het Wikingermuseum in Hedeby (Haithabu, Duitsland bij de zuidgrens van Denemarken).

 Foto:  viciarg

Nagebouwde vikingschepen bij het Vikingschipmuseum in Roskilde, Denemarken.

Foto: Antony from Gloucester, UK

Dorestad en de belangrijkste handelsroutes en plaatsen in de vroege middeleeuwen.

Foto: Sonty567

De zogenaamde "Grote gouden broche uit Dorestad" (Dorestadbroche) uit 725/800 na Chr.

Bron: (c) Rijksmuseum van Oudheden.

Middeleeuwen