App Wereld Wereldgeschiedenis

Koninkrijk der Nederlanden

Koninkrijk der Nederlanden. Een land of een rijk (meerdere landen/-voormalige-/koloniën-), dat door een koning (in) wordt geregeerd heet een koninkrijk.

Willem van Oranje, werd in 1533 geboren als oudste zoon van Willem de Rijke, graaf van Nassau, en Juliana van Stolberg. Tot zijn elfde jaar kreeg Willem van Nassau een opvoeding in lutherse (hervormde) zin op het stamslot Dillenburg in Duitsland, want zijn moeder was overtuigd protestant. De elfjarige Willem erfde in 1544 het prinsdom Orange (Oranje) in Frankrijk met de titel van 'Prins' met rijke bezittingen in de Nederlanden. Karel V (keizer van het Duitse rijk waaronder ook de Nederlanden) verbond aan deze erfenis wel de voorwaarde: overgang tot het rooms-katholieke geloof en opvoeding aan het hof in Brussel. Om het familiebelang van de Nassaus gingen de ouders en Willem hiermee akkoord. De Nederlanden bestonden in die tijd uit 17 gewesten. Karel V was heer over die 17 gewesten. De ster van de jonge prins Willem rees gestadig aan het hof van Karel V. Hij was een van de belangrijkste edelen aan het hof. Toen Karel V op 25 oktober 1555 terugtrad als koning van Spanje, keizer van Duitsland en heer der Nederlanden, leunde hij bij deze plechtigheid op de schouder van de 22 jaar jonge prins. Hieruit sprak een groot vertrouwen van Karel V in Willem van Oranje. Tegen zijn zoon Filips II zei Karel V over prins Willem: "Houd deze jongeman in ere, hij kan je waardevolste raadgever en steun zijn".

Spanje: Filips II die ook regent van Spanje was, werd in 1555 heer der Nederlanden, het jaar daarop ook koning van Spanje. Filips II was een overtuigd aanhanger van de rooms-katholieke Kerk. Hij zag het als zijn opdracht om zijn onderdanen voor de Kerk te behouden of terug te winnen. De reeds in 1550 ingevoerde strenge maatregelen ('plakkaten') tegen de aanhangers van Maarten Luther (de hervormden) hadden zijn volledige instemming. Hij was oprecht en zag het als zijn levensdoel om één groot rijk te scheppen met slechts één godsdienst, het rooms-katholicisme. Op dit punt wilde Filips van geen wijken weten. De koning was een vroom, ernstig en sober mens. Was achterdochtig en kon slecht delegeren.

Beeldenstorm - Alva: In 1566 woedde in de Nederlanden de Beeldenstorm: verwoesting van de heiligenbeelden in de katholieke kerken door aanhangers van het protestantisme naar Calvijn. De calvinisten waren erg tegen het vereren van heiligen, zoals dat in de Rooms-katholieke Kerk gebruikelijk is. Zij baseerden zich daarbij op de Bijbelse Tien geboden (...gij zult geen gesneden beeld aanbidden...). Ook ergerden de calvinisten zich aan de uitbundige rijkdom binnen de kerken. Zelf waren de calvinisten van mening dat een kerk zo sober (eenvoudig) mogelijk moest zijn ingericht. Filips II stuurde de Spaanse hertog van Alva om orde op zaken te stellen. Tegen het keiharde optreden van Alva brak al snel groot protest uit; zelfs de toenmalige landvoogdes (bestuurde namens Spanje, de Nederlanden) Margaretha van Parma trad af, waarna Alva zelf maar tot landvoogd werd benoemd. De combinatie van militaire- en godsdienstige onderdrukking, en de verhoogde belastingdruk om de kosten voor deze acties op te brengen, verscherpte de tegenstellingen alleen maar, zodat vanaf 1568 de Nederlandse Opstand, die zou uitlopen op de Tachtigjarige Oorlog, een feit was. In 1573 werd Alva alweer ontslag verleend, om gezondheidsredenen.

Willems verzet: Filips II voerde inzake de religie strenge regels tegen de protestanten in. Dit en andere maatregelen riep heel wat spanning en weerstand onder de burgers op en gaf ook spanning met de adel in de Nederlanden. Onder anderen de graaf van Hoorne, de graaf van Egmont en Willem van Oranje kwamen in verzet. Op 11 maart 1563 stuurden prins Willem, Hoorne en Egmont een scherpe en waarschuwende brief aan koning Filips II. Het resultaat van dergelijke brieven was echter averechts en deed Filips II zich nog meer vastbijten in zijn politiek van overheersing. Willem van Oranje verdedigt in een brief (1566) aan de landvoogdes Margaretha van Parma een vorm van godsdienstige tolerantie. Protestanten zouden vrijheid van godsdienst moeten hebben. Ook het 'verbond der edelen' biedt daartoe een smeekschrift aan de landvoogdes aan. Haar raadgever typeert de edelen als gueux (bedelaars). Hieruit ontstaat later de naam geuzen. De prins was volledig tegen Filips politiek, want de idealen van de prins waren: politieke eenheid en meer zelfstandigheid voor de Nederlanden, plus verdraagzaamheid tussen katholieken en protestanten. Willem van Oranje vluchtte vervolgens naar Nassau in het Duitse Rijk, daar organiseerde hij de opstand tegen Filips (de Tachtigjarige Oorlog).

De 'Tachtigjarige Oorlog' (1568-1648) begon als opstand tegen het machtigste rijk in Europa, het Spaanse Rijk onder Filips II. Aanvankelijk trokken de uit zeventien gewesten bestaande Lage Landen (Nederlanden) min of meer gezamenlijk op. Na 1576 groeiden de noordelijke en zuidelijke Nederlanden echter steeds meer uit elkaar. In 1581 ontstond de noordelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, waar het calvinisme (protestantisme naar Calvijn) de toon aangaf. In 1585 bezegelde de val van Antwerpen (overwinning voor de Spanjaarden) de scheiding van noord en zuid. Een hechte eenheid was er overigens nooit geweest. De Zuidelijke Nederlanden bleven onder het bewind van een landvoogd, die door de koning van Spanje benoemd werd. Het katholicisme bleef daar de enige toegestane godsdienst. .... In januari 1646 kwamen 8 vertegenwoordigers van de Staten aan in Münster om mee te onderhandelen met de Spanjaarden over vrede. Tijdens de onderhandelingen werden de Republiek en Spanje het snel eens, en de Republiek (Nederlanden) werd door Spanje als soevereine staat erkend. Op 15 mei 1648 werd de vrede definitief getekend.


De Opstand: De Nederlandse Opstand ('De Opstand'), is in de moderne geschiedschrijving de benaming voor wat vroeger uitsluitend de Tachtigjarige Oorlog werd genoemd. Met De Nederlandse Opstand wordt vooral gedoeld op de beginjaren van de Tachtigjarige Oorlog. Veelal doelt men op de periode 1568 (het officiële begin van de Tachtigjarige oorlog met de slag bij Heiligerlee) tot 1589, waarna de Staten (bestuur der Nederlanden) geen nieuwe landvoogd (vorst) meer zochten, maar zelf de soevereiniteit op zich namen. In 1589 is de zaak van De Opstand ook reeds goeddeels in het voordeel van de Staten beslist. De eerste twintig jaar van de oorlog was de situatie voor de opstandelingen vrijwel steeds somber of wanhopig, maar rond 1590 keerde het tij van de oorlog definitef ten gunste van de Republiek (landsbestuur zonder een koning aan het hoofd).

Koninkrijk der Nederlanden: In 1581 droegen de Staten de regering opnieuw op aan de prins van Oranje en aanvaardden de 'Acte van Verlatinghe': het officiële geboorte-uur van de Nederlandse natie. De prins werd op 10 juli 1584 vermoord door Balthasar Gerards en de zaak van De Opstand leek in deze tijd op een dieptepunt gekomen. De burgerlijke leiding viel na de dood van de prins feitelijk in handen van de uiterst bekwame landsadvocaat van Holland, Johan van Oldenbarnevelt (1547-1619). De militaire leiding kwam in handen van de prins zijn zoon Maurits van Nassau. Maurits werd na zijn dood in 1625 als stadhouder en militair leider opgevolgd door zijn halfbroer Frederik Hendrik. De eerste Koning der (vrije) Nederlanden werd Willem I, zoon van stadhouder Willem V. Hij regeerde over het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden vanaf de oprichting in 1815 tot de onafhankelijkheid van het Koninkrijk België in 1830 (zelf erkende hij die onafhankelijkheid pas in 1839), en bleef Koning der Nederlanden tot 1840. De koningen van het Koninkrijk der Nederlanden zijn grondwettelijk de wettige opvolgers van Willem I, Prins van Oranje-Nassau.

“Je Maintiendrai”: Ik zal handhaven. Dit is de wapenspreuk van Nederland sinds 1815 toen Nederland een koninkrijk werd met koning Willem I als de eerste vorst. De spreuk is feitelijk de wapenspreuk van het huis van Oranje-Nassau, die Willem van Oranje overerfde.

HET WILHELMUS

Alles over het Wilhelmus: volledig tekst van alle 15 coupletten en heel veel achtergrondinformatie tref je hier.


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

TOP Info Contact Home

+

+

+

+

+

+

+

+

+

+

Vlag van het Koninkrijk der Nederlanden.

Auteur: Zscout370. Bron: NEN 3055

De problemen voor het -onbeheersbaar grote- Spaanse Rijk, de bekwame militaire leiding van Prins Maurits, en de steeds grotere scheepsmacht van de Nederlanden, maakten de uiteindelijke triomf mogelijk van de Republiek, die zich ontwikkelde tot een wereldmacht.


De staatkundige structuur van het Koninkrijk der Nederlanden. De drie regels bevatten van boven naar beneden: de allesomvattende soevereine staat, het Koninkrijk der Nederlanden; de vier landen waaruit het Koninkrijk der Nederlanden bestaat, Aruba, Curaçao, Sint Maarten en Nederland; bestuurslagen van Nederland, met de drie bijzondere gemeenten Bonaire, Sint Eustatius en Saba, en de twaalf provincies (samengevoegd in één blokje).

Auteur: Thayts

Kaart met de delen van het Koninkrijk op dezelfde schaal.

Bron:  http://www.demis.nl/home/pages/wms/demiswms.htm. Bewerkt door/Edited by Maarten van der Bent

Vernieling van Onze-Lieve-Vrouwekathedraal te Antwerpen op 20 augustus 1566.

Gravure: Frans Hogenberg (1540 - 1590). Bron: Geschiedeniswerkplaats Dynamiek en stagnatie. Noordhoff Uitgevers.

Wapen van het Koninkrijk der Nederlanden.

Bron: based on File:Nederlands_Rijkswapen_van_1907.jpg. Auteur: Johannes Evert van Leeuwen (1855-1931) SVG

Verspreiding van de beeldenstorm in 1566 in de Nederlanden.

Auteur: Stuntelaar, gebaseerd op onder andere http://www.lib.utexas.edu/maps/historical/shepherd/netherlands_1559-1608.jpg

Eerste Wereldoorlog