Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

App Wereld Historische mannen en vrouwen

Florence Nightingale

Info Contact Home

Florence Nightingale (1820 – 1910) was een Brits verpleegkundige, sociaal hervormer, statistica en mystica.

De jonge Florence had, als intelligente en goed opgeleide dochter uit een zeer welgestelde Engelse familie, alle troeven in handen voor succes in de betere kringen. Als tiener echter hoorde ze de "stem van God" en wist ze dat ze niet het lege bestaan wenste te leiden van de aristocratie maar het lot van de armen, zieken en gewonden wilde verbeteren. Als protest tegen de beperkingen die haar daarin in die tijd als vrouw werden gesteld, schreef ze een feministische klassieker: Cassandra. Dit boek beïnvloedde onder meer de filosoof John Stuart Mill en schrijfster Virginia Woolf.

Ondanks sterk verzet van haar familie, deed de in Italië geboren Florence ervaring op in het verzorgen van zieken. Verpleging als vak moest nog uitgevonden worden. Korte tijd bracht ze door in het diaconessenhuis in het Duitse Kaiserswerth en bij de zusters van St. Vincent de Paul in de buurt van Parijs. Na haar terugkomst in Engeland legde zij zich toe op de reorganisatie van een klein ziekenhuis in Londen. Deze veelzijdige vrouw is bekend geworden als de grondlegger van de moderne verpleegkunde, maar haar belangrijkste bijdragen leverde ze achter de schermen.

Toen tijdens de Krimoorlog (1853 - 1856) William H. Russell, de correspondent van het Engelse dagblad The Times, melding maakte van mensonterende toestanden onder de zieke en gewonde Britse soldaten, bood Florence (34) als verpleegster, haar diensten aan.

Gesteund door minister van oorlog Sidney Herbert vertrok Florence als hoofd van een groep van 38 verpleegsters naar Scutari (Üsküdar, Instanboel, Turkije). Met geduld, tact en veel organisatievermogen wist zij orde in de hospitaalafdeling van de Selimiye-kazerne te scheppen en bereikte dat de verzorging van gewonden aanmerkelijk verbeterde. Toch stierven juist in haar ziekenhuis relatief de meeste soldaten. Ze drong aan op een onderzoek, waaruit bleek dat een defecte riolering de oorzaak was. Hier heeft ze haar leven lang een sterk besef van het belang van hygiëne ("de dienares van de beschaving") aan overgehouden. Het duurde echter even voordat ze de ontdekking van tijdgenoot Louis Pasteur, dat infecties door bacteriën worden veroorzaakt, accepteerde.

Omdat ze in de Krimoorlog 's nachts met een lantaarn de ronde deed langs haar patiënten, werd ze bekend als De vrouw met de lamp (The lady with the lamp). Die bijnaam komt uit het aan haar opgedragen gedicht Santa Filomena van Henry Wadsworth Longfellow.

Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)

Om de regering ervan te overtuigen dat verreweg de meeste soldaten niet stierven als gevolg van oorlogshandelingen maar door het gebrek aan goede ziekenzorg, ontwikkelde de in wiskunde en statistiek zeer begaafde Nightingale een diagram om de relevante gegevens overzichtelijk te presenteren. Ze werd de uitvindster van het pooldiagram, introduceerde het gebruik van statistieken in de gezondheidszorg en werd het eerste vrouwelijke lid van de Royal Statistical Society.

Na terugkomst in Engeland richtte ze in 1856 een verpleegstersschool op in het St. Thomashospitaal in Londen, een van de eerste opleidingen op dit gebied en de invloedrijkste. In 1859 schreef ze Notes on Nursing, What It Is, and What It Is Not, het eerste moderne handboek voor de verpleging van zieken. Haar opvatting dat gezondheid niet slechts de afwezigheid van ziekte is, maar de situatie waarin een mens al zijn of haar talenten kan ontplooien, heeft de definitie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bepaald.

'Nightingale power

Ze gebruikte haar populariteit bij het volk om de regering onder druk te zetten bepaalde wetten aan te nemen. Ze werkte daartoe samen met o.a. de romanschrijver Charles Dickens en de anglicaanse aartsbisschop. Met ontzag werd binnen de politiek gesproken over 'Nightingale power'. Door haar inzet voor gezondheidszorg, onderwijs en inkomenszekerheid voor iedereen is ze een belangrijke grondlegger van de moderne verzorgingsstaat geworden. Nightingale had een holistische visie: een ziekte of misdaad is altijd ook een symptoom van een tekort in de maatschappij: "De ziekste mensen wonen altijd in de slechtste huizen."

Voor het grote publiek bleef haar werk als sociaal hervormer tamelijk verborgen. Hierdoor heeft ze echter nog veel meer levens gered dan door haar verpleegwerk in de Krimoorlog. Schattingen lopen in de miljoenen.

Veel staatshoofden, waaronder de Nederlandse koningin Sophie, klopten bij haar aan voor advies. Haar verpleegwerk in de Krimoorlog inspireerde Henri Dunant in 1863 tot het stichten van het Rode Kruis. Nightingale was daarop kritisch omdat ze vond dat de zorg voor soldaten de verantwoordelijkheid van regeringen is en niet van vrijwilligers. Verder heeft ze velen ervan overtuigd dat vrouwen "echt werk" kunnen doen - in haar tijd een nieuwe gedachte. In 1907 kreeg Florence als eerste vrouw de Order of Merit, een hoge koninklijke onderscheiding. Dat was drie jaar voor haar dood in 1910. Ze werd 90 jaar oud.

+

+

Florence Nightingale, pionier van de moderne verpleegzorg. Deze foto is gemaakt in 1920 van de originele negatief plaat uit 1860.

Auteur: Perry Pictures. Bron: Prints and Photographs division van de Library of Congress via digitaal ID cph.3a09175

Louis Pasteur