App Wereld Historische mannen en vrouwen

Goethe

Johann Wolfgang von Goethe (1749 – 1832) was een Duits wetenschapper, toneelschrijver, romanschrijver, filosoof, dichter, natuuronderzoeker en staatsman.

Goethe was de schrijver van onder meer Faust, Die Leiden des jungen Werthers en Zur Farbenlehre. In 1782 werd hij in de adelstand verheven. Daarvoor stond er geen “von” in zijn achternaam.

Goethe werd geboren in Frankfurt am Main als zoon van Johann Caspar Goethe en Catharina Elisabeth Textor. Zijn vader was een man van hoge status en rijkdom en hij zag persoonlijk toe op het vroege onderwijs van zijn zoon.

De jonge Goethe studeerde rechten aan de universiteiten van Leipzig en Straatsburg. In 1772 ging hij werken aan het Reichskammergericht in Wetzlar, het hoogste gerechtshof van het Duitse Rijk.

Goethe verhuisde op uitnodiging van Karel August, hertog van Saksen-Weimar-Eisenach, in 1775 naar Weimar, waar hij de rest van zijn leven doorbracht.

Daar hield hij zich bezig met het afsluiten van zijn autobiografische prozawerk Aus meinem Leben, Dichtung und Wahrheit en zijn meesterwerk Faust (deel twee) (1831). Daarvoor trad hij nog in staatsdienst van de hertog en hij werd onder andere belast met talloze politieke taken, het beheer van de financiën en de weg- en mijnbouw, het krijgswezen en later ook nog het beheer van het hoftheater.

In september 1786 vertrok Goethe vanuit Karlsbad naar Italië. Zijn reis naar Verona, Venetië, Pompeï en de eilanden Capri en Sicilië valt onder de zogenaamde Grand Tours.

Na een verblijf van enkele maanden in Rome reisde Goethe door naar Napels, waar hij de Vesuvius bestudeerde. Goethe overwoog schilder te worden, maar hij stapte later van dat plan af. Zijn observaties van de Italiaanse kleurenpracht mondden later uit in zijn kleurenleer, die aanmerkelijk afweek van die van Isaac Newton.

Ook meende Goethe in april 1787 in Italië de oerplant gevonden te hebben. Deze oerplant was aanvankelijk een abstract model of concept van hem, geen organisme dat in de natuur terug te vinden was. Zijn concept was afgeleid van de systematiek die Carl Linnaeus had bedacht om het plantenrijk in te delen. In zijn latere leven werd Goethe echter kritisch over het oerplantconcept. In mei 1788 werd hij door de hertog teruggeroepen naar Weimar, omdat deze steun nodig had bij militaire aangelegenheden. Hij nam deel aan de Eerste Coalitieoorlog tegen Frankrijk en beschreef het beleg van Mainz (1793).

De jaren na 1794 werden gekenmerkt door een hechte vriendschap met Friedrich Schiller, die voortduurde tot Schillers dood in 1805. Zij zagen elkaar als geestelijke gelijken, waarvoor zij de term "Homogenialität" (homogenialiteit) bedachten. Onderwerp van gezamenlijke studie waren onder andere de gebeurtenissen rond de Franse Revolutie en de esthetica in de kunst. Uit deze samenwerking ontwikkelde zich een stijl die wordt aangeduid met de term Weimarer Klassik.

Goethe was bevriend met vele bekende mensen, onder meer de antropoloog Johann Blumenbach.

Vanaf 1794 wijdde Goethe zijn leven hoofdzakelijk aan de literatuur en het afnemen van audiënties in zijn huis te Weimar. In de laatste jaren van zijn leven tekende zijn secretaris Johann Peter Eckermann gesprekken met Goethe op in het beroemd geworden boek Gespräche mit Goethe in den letzten Jahren seines Lebens.

Na een leven van buitengewone productiviteit overleed hij op de leeftijd van 82 jaar in Weimar.

Nadat zijn laatste kleinzoon was overleden, werden zijn boeken eigendom van Sophie van Oranje-Nassau, de groothertogin van Saksen-Weimar-Eisenach.

Zij richtte het Goethe-Schiller-Archiv op.

Belangrijkste werken

De belangrijkste werken die Goethe heeft gemaakt voor hij naar Weimar ging, waren zijn tragedie Götz von Berlichingen (1773) (dit werk heeft hem zijn beroemdheid gebracht) en de roman Die Leiden des jungen Werthers, die enorm populair werd gedurende de 'Sturm und Drang'-periode. Tijdens zijn jaren in Weimar, voordat hij Schiller ontmoette, begon hij met het schrijven van Wilhelm Meister.

Naast Faust schreef Goethe de toneelstukken Iphigenie, Egmont, Torquato Tasso, en zijn Reineke Fuchs. Bij de periode van zijn vriendschap met Schiller horen de voortzetting van Wilhelm Meister, de mooie idylle Hermann und Dorothea en Romeinse Elegieën. In de laatste periode, na Schillers dood in 1805, horen Faust, Die Wahlverwandschaften, zijn autobiografie Dichtung und Wahrheit, zijn Italiaanse Reis, veel wetenschappelijk werk, circa 16000 brieven en een serie verhandelingen over Duitse kunst.

Al in 1772 begon Goethe aan een toneelstuk onder de titel Mahomet als repliek op François-Marie Arouets (beter bekend als Voltaire) Le fanatisme ou Mahomet le Prophète, waarvan echter slechts fragmenten bekend zijn. Het bekendste fragment is het gedicht Mahomets Gesang. In 1799 maakte Goethe een becommentarieerde vertaling van Voltaires drama.

Een in het Duits vertaalde verzameling (Farsi: diwan), Perzische gedichten van de soefi-

dichter Hafez (ca. 1320 in Shiraz - ca. 1390) inspireerde Goethe tot het schrijven van zijn

West-östlicher Diwan, waarvan Erschaffen

und Beleben van 21 juni 1814 het eerste

gedicht was.


Onderzoek

In het kader van zijn pogingen om de mijnen in het Thüringer Woud opnieuw leven in te blazen, verhevigde Goethes interesse en zijn onderzoek van geologie en mineralogie en de natuurwetenschappen in het algemeen (het mineraal goethiet is naar hem vernoemd).

Bij de bestudering van menselijke schedels ontdekte hij het tussenkaaksbeen, een bij de mens vergroeid stuk bot dat voordien alleen bij dieren was aangetroffen. Met deze ontdekking inspireerde hij later onder anderen Charles Darwin. Toch is Goethes verdienste voor de natuurwetenschappen niet zozeer het onderwerp van zijn onderzoekingen dan wel de hierbij gevolgde methode.

De liefde tussen Goethe en de 19-jarige Ulrike, die Goethe inspireerde tot de Marienbader Elegie (1823), werd door Martin Walser als onderwerp genomen voor zijn roman Ein liebender Mann.

Goethe heeft een recensie geschreven in de Frankfurter Gelehrten Anzeigen van het (anoniem) door Belle van Zuylen geschreven boek Le Noble, anomiem uitgegeven in het Duits onder de titel Die Vorzüge des alten Adels, Lemgo, Meyer, 1772.

De Oostenrijkse componist Franz Schubert bewonderde Goethe zeer. Hij zette een groot aantal gedichten van Goethe, waaronder Gretchen am Spinnrade en Erlkönig, op muziek, maar ondervond van Goethe onverschilligheid.


Info Contact Home


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

TOP

+

+

+

+

Titelpagina van het eerste boek van de laatste volledige uitgave van Goethes werken "Vollständige Ausgabe letzter Hand" in 1827.

Foto: Mark Voorendt

Dit is een illustratie uit The works of J. W. von Goethe 11, 1900. Het is getiteld 'Goethes Verzet bij Arrestatie’

Foto van het schilderij van B. Knupfer in Düsseldorf Gallery' Bron: jp2 image obtained from http://www.archive.org/details/worksofjwvongoet11goet, rotated, cropped and colour-balanced,.

Goethe in 1828.

Schilder: Joseph Karl Stieler. Bron: Iv.-Nr. WAF 1048, 1828 durch König Ludwig I. vom Künstler erworben. Transferred from nds.wikipedia to Commons..org by G.Meiners at 12:05, 15. Okt 2005. Neue Pinakothek in München.