Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

 Ir. D.F. Woudagemaal

Het Ir. D.F. Woudagemaal is het grootste nog werkende stoomgemaal ter wereld. Het gemaal staat bij Tacozijl (nabij Lemmer) en wordt gebruikt om het waterpeil in Friesland te verlagen als het J.L. Hooglandgemaal (elektrisch gemaal,1966) bij Stavoren onvoldoende capaciteit kan leveren. Het gemaal is genoemd naar ir. D.F. Wouda, hoofdingenieur van de Provinciale Waterstaat van Friesland. Hij ontwierp het, in 1917-1918, gebouwde pand.

Het machinepark, geplaatst in 1919-1920, bestaat uit vier tandem-compound stoommachines en acht centrifugaalpompen. Het werd ontworpen door Ph. Dijkshoorn en gebouwd door de Machinefabriek Jaffa te Utrecht. Elke stoommachine is gekoppeld aan twee centrifugaalpompen. Het gemaal werd op 7 oktober 1920 geopend door Koningin Wilhelmina. In 1955 werden de zes kolengestookte stoomketels vervangen door vier nieuwe ketels, die in 1967 op oliestook werden omgebouwd. Tot 1966 werd het gemaal gebruikt om het boezempeil van Friesland (het FZP) te verlagen.

Boezem (opslag polderwater gereed voor afvoer): over het algemeen bevat de boezem het water dat middels een rivier direct op zee of op het IJsselmeer wordt geloosd. Wanneer dit niet op natuurlijke manier mogelijk is, slaat een boezemgemaal het water uit (met een scheprad lozen); in andere gevallen wordt het boezemwater middels een spuisluis geloosd.

Boezempeil: deel van het oppervlaktewater dat geen vast peil heeft. Dat het water geen vast peil heeft, wil niet zeggen dat er niet naar een bepaald peil wordt gestreefd. Dit peil noemt men het streef- of boezempeil. In 1966 werd het J.L. Hooglandgemaal opgeleverd, en sindsdien wordt het Ir. D.F. Woudagemaal nog slechts enkele dagen per jaar ingezet, de meest recente gelegenheid was tijdens de stormen van 11 januari tot 23 januari 2007. Sinds 1998 staat het gemaal als Nederlands Erfgoed op de UNESCO-Werelderfgoedlijst.

Door onder andere de klimaatverandering is de inzet van het gemaal bij langdurige en hevige regenval nog steedsd van groot belang voor het handhaven van het peil van de Friese boezem. Wanneer het gemaal functioneel wordt ingezet, is het ook voor bezoekers geopend.

Het behoort tot de top 100 der Nederlandse rijksmonumenten. Het monument is bijna dagelijks voor bezoek geopend, er is een futuristisch ogend bezoekerscentrum aanwezig. Tijdens de 'draaidagen' trekken de werkende stoommachines vaak zo veel bezoekers dat met een wachttijd van een uur of langer rekening moet worden gehouden.

+

+

+

+

+

+

Ir. D.F. Woudagemaal in Lemmer - Inlaatzijde.

Foto: Udo Ockema

Werkende stoommachine van het Woudagemaal.

Foto: Uberprutser This is an image of rijksmonument number 25772

 Ir. D.F. Wouda-Gemaal te Tacozijl: Interieur, overzicht ketelhuis (4 ketels) behorend bij de 4 stoommachines.

Foto: Ton van der Wal  Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Ir. D.F. Woudagemaal in Lemmer - Uitlaatzijde.

Foto: Pa3ems

Ir. D.F. Wouda-Gemaal te Tacozijl bij Lemmer: Interieur, overzicht machinerie.

 (opmerking: Gefotografeerd voor Monumenten In Nederland Friesland) Foto: Ton van der Wal  Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Ir. D.F. Woudagemaal, Lemmer: vanuit de lucht gefotografeerd.

http://www.rijksoverheid.nl/copyright

Stelling van Amsterdam

Info Contact Home
App Nederland Nederlands Erfgoed