App Nederland Feest - en gedenkdagen 

1 aprilgrap

Info Contact Home

1 aprilgrap, (ook wel aprilgrap of aprilvis genoemd) is een traditie waarbij mensen elkaar op 1 april voor de gek proberen te houden.

In Frankrijk spreekt men van poisson d'avril. In Engelstalige landen wordt de dag April Fool's Day genoemd, en de Russen hebben het over День Дурака (Den Doeraka, dag van de dommerik). In sommige Vlaamse streken spreekt men over verzenderke(n)sdag, de dag waarop je iedereen tracht ergens heen te zenden om ze beet te nemen.

Uit sommige bronnen blijkt dat de bijzondere betekenis van 1 april ontstaan is bij de Franse wijziging naar de gregoriaanse kalender, zoals opgedragen door Paus Gregorius XIII in 1582. Voor die tijd werd Nieuwjaar gevierd van 25 maart tot 1 april. Met de verandering van het kalendersysteem werd Nieuwjaar verplaatst naar 1 januari. Mensen die dit vergaten of die het nieuwe kalendersysteem weigerden te aanvaarden, kregen uitnodigingen voor niet-gehouden feestjes, grappige presentjes enzovoort.

Deze verklaring is echter onwaarschijnlijk: de 1 aprilgrap wordt namelijk al eerder vermeld in een Franse bron uit 1508, dus ruim voor die tijd.

De eerste vermelding in een Nederlandstalige bron dateert uit ca. 1560 te Brugge, een gedicht van de rederijker Eduard de Dene. Het is een parodie op ‘1 april’ waarin een knecht het plan van zijn heer om hem te verzenden, doorziet. De geschiedenis gaat dus ten minste terug tot het begin van de zestiende eeuw. De wijde verspreiding van het verschijnsel wijst echter op een oudere oorsprong.

De 1 aprilgrap is volgens een andere theorie ontstaan uit een vroeger middeleeuws festival: het feest van de zotten. La fête des fous was vooral in Frankrijk van de 5e tot de 16e eeuw erg populair. Het werd gevierd omstreeks 1 januari door het kiezen van een valse paus of bisschop en ging gepaard met allerlei rituelen en festiviteiten waarbij de geestelijkheid werd geparodieerd. Aan de basis hiervan lagen dan weer naar alle waarschijnlijkheid vroegere heidense saturnalia.

Er zijn verklaringen gezocht in het wisselvallige aprilweer en parallellen gezien met de Germaanse mythologie (Loki) en met de Bijbelse geschiedenis. In verschillende landen zijn ook wel nationale gebeurtenissen aangevoerd als begin van de traditie.

Deze verklaringen, die waarschijnlijk ooit zelf als aprilgrap zijn verzonnen, leiden soms tot op de dag van vandaag een hardnekkig leven.

Alva verloor zijn bril ????

Zo denkt men in Nederland nog vaak dat de grappenmakerij begonnen is met de inname van Den Briel door de watergeuzen op 1 april 1572, zoals blijkt uit een bekend gezegde: Op 1 april verloor Alva zijn bril (Den Briel). Het feit dat ook buiten Nederland 1 aprilgrappen worden gemaakt, wordt daarbij over het hoofd gezien.

1 Aprilgrappen worden vaak al eind maart per persbericht op een verdekte manier bekendgemaakt.

Enkele 1 aprilgrappen van de afgelopen jaren.

1960 - In het Nederlands Journaal werd op 1 april aangekondigd dat de toren van Pisa was omgevallen. Dit ontlokte veel reacties van geschrokken en treurende mensen.

1962 - Beeldhouwer Edo van Tetterode liet in samenwerking met de NCRV op het strand bij Zandvoort een beeld van Paaseiland, de Loeres, 'aanspoelen'.

1969 - Het Nederlandse Journaal meldde dat op 1 april een grote landelijke actie zou worden gehouden om 'zwartkijkers' op te sporen, mensen die hun kijk- en luistergeld niet hadden betaald. Controleurs zouden met een scanner door de straten rijden om overtreders te betrappen. "Of daar niets tegen te doen zou zijn", vroeg een journalist. "Nee", was het antwoord van een controleur, want hij kon zich niet voorstellen dat men zijn televisietoestel in aluminiumfolie zou wikkelen, want dan zou de voorbijrijdende controledienst met hun scanner niets kunnen uitrichten. De volgende dag was al het aluminiumfolie in de winkels binnen enkele uren uitverkocht.                  

1983 - Het Jeugdjournaal maakt melding van de invoering van belasting op zakgeld voor kinderen.

1993 - Het Jeugdjournaal meldde op 1 april dat men in het Rijksmuseum van Oudheden het hart van een mummie aan het kloppen had gekregen. De belangstelling was enorm toen de kist waar de mummie in zou zitten, geopend werd. In de kist lag echter alleen maar een papiertje.

2010 - Het Jeugdjournaal meldde dat bij de komende Tweede Kamerverkiezingen op 9 juni de slimste kinderen van Nederland, die jonger zijn dan 18 jaar, ook stemrecht krijgen.

Het Jeugdjournaal meldde ook dat er in alle zwembaden in Nederland badmutsen en korte slipjes gedragen moesten worden.

     

+

+

1962: Beeld van Paaseiland aangespoeld op Zandvoortse strand.

Auteur: Ben Merk / Anefo Bron: Nationaal Archief

Jongen: Moeder, weet je wat! Terwijl u weg was, is de ooievaar hier geweest met een broertje! 1 april !!! (1889)  

Bron: Punch (the Danish) page 105


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.