App Nederland Feest - en gedenkdagen 


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

Koningsdag

Info Contact Home

Koningsdag, vroeger Koninginnedag, is een nationale feestdag in het Koninkrijk der Nederlanden ter ere van het staatshoofd. In alle delen van het Koninkrijk geldt dit voor de meeste werknemers als vrije dag en wordt het gevierd met verschillende festiviteiten, waaronder de vrijmarkten en het dragen van oranje kleding. Traditioneel brengt de vorst op deze dag ook een ceremonieel bezoek aan een of meer gemeenten van het land. 2013 was het laatste jaar waarin het feest op 30 april gevierd werd en als Koninginnedag bekend stond, vanaf 2014 heet de dag Koningsdag, en wordt deze dag gehouden op 27 april, de verjaardag van koning Willem-Alexander. Echter als deze dag op een zondag valt wordt het een dag eerder gevierd.

In de 19e eeuw was 'Waterloodag' op 18 juni, jarenlang de nationale feestdag. Tegen het einde van die eeuw vervaagde de herinnering aan de veldslag, en het feest ging min of meer onopgemerkt voorbij.

Nog voor de ‘echte Koninginnedag’ werd op 31 augustus 1885 de eerste 'Prinsessedag' georganiseerd, de vijfde verjaardag van de toen jonge prinses Wilhelmina. Het initiatief hiertoe werd genomen door de hoofdredacteur van een lokale krant met als doel de nationale eenheid te benadrukken. Deze eerste editie vond plaats in de stad Utrecht. De initiatiefnemer was J.W.R. Gerlach van het Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad. De belangrijkste activiteit bij de eerste Prinsessedag vond plaats in het Utrechtse Oranjepark in Wijk C. (Minstens) een jaar eerder waren in de stad Utrecht al activiteiten rond de verjaardag van prinses Wilhelmina, maar die gingen nog niet onder de noemer Prinsessedag. In de jaren erna namen andere plaatsen dit over. Na de dood van koning Willem III in november 1890, werd Prinsessedag in 1891 opgevolgd door de viering van ‘Koninginnedag’. Deze dag ontwikkelde zich tot een feestdag voor kinderen. Op haar achttiende verjaardag, 31 augustus 1898, werd Wilhelmina regerend vorstin. De inhuldiging vond op 6 september plaats. Tot en met 1948, toen koningin Wilhelmina troonsafstand deed, werd Koninginnedag op 31 augustus gevierd.

Nadat koningin Juliana haar moeder Wilhelmina in 1948 had opgevolgd, werd vanaf 1949 Koninginnedag gevierd op haar verjaardag, 30 april. Terwijl koningin Wilhelmina en haar familie nooit aanwezig waren bij de festiviteiten, kreeg koningin Juliana jaarlijks een bloemenhulde en defilé op Paleis Soestdijk. Vanaf de jaren vijftig was dit evenement via de televisie te volgen. Terwijl Koninginnedag in de naoorlogse jaren nog een gewone werkdag was, kregen in de loop der jaren steeds meer mensen een vrije dag, zodat 30 april kon uitgroeien tot een landelijke feestdag welke ook een wettelijk vrije dag werd. Lees verder in de rechterkolom.

Bij de troonopvolging op 30 april 1980 besloot koningin Beatrix deze dag in stand te houden als de dag van aanvaarding van haar ambt als staatshoofd en inhuldiging als koningin der Nederlanden, en om haar moeder te eren.

Een praktische overweging was dat op haar eigen verjaardag (31 januari) het weer, in tegenstelling tot eind april, niet geschikt was voor een grootschalig buitenevenement. Koningin Beatrix wijzigde ook de vorm van Koninginnedag. Nu kwam het volk niet langer naar haar toe, maar zij kwam naar het volk. Elk jaar werden twee plaatsen bezocht met de koninklijke familie waar de oranjeverenigingen voor de feestelijkheden zorgden, en diverse leden van de koninklijke familie soms spontaan aan deelnamen.

Op 28 januari 2013 kondigde koningin Beatrix aan op Koninginnedag troonsafstand te zullen doen. Vanwege Beatrix' abdicatie en de inhuldiging van Willem-Alexander had Koninginnedag 2013 een afwijkend karakter. Het was tevens de laatste keer dat Koninginnedag werd gevierd en de nationale feestdag op 30 april viel.

Koningsdag is in september 2013 opgenomen op de lijst Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed.

Omdat Koningsdag een nationale feestdag is, en dus voor veel mensen een vrije dag, grijpen veel mensen de kans aan om dan uit te slapen en de voorafgaande avond uit te gaan. Deze avond voor de Koningsdag wordt ook wel Koningsnacht genoemd. In Den Haag heet deze nacht KoningsNach (zonder t), in Apeldoorn en omstreken staat deze nacht bekend als Prinsennacht en wordt juist de nacht ná Koningsdag Koningsnacht genoemd.

Aan de vooravond van Koningsdag daalt ook de jaarlijkse lintjesregen neer: enkele duizenden Nederlanders (en enkele buitenlanders) ontvangen dan een koninklijke onderscheiding.

+

+

+

Koning Willem-Alexander, koningin Maxima en prinses Beatrix tijdens de viering van Koningsdag 2014 in Graft-De Rijp.

Foto: Erikt

De Amsterdamse grachten kleuren oranje met feestvierders en bootjes. Hier op de Prinsengracht tijdens Koninginnedag 2010.

Foto: Carmelrmd

In de periode dat Juliana koningin was werd jaarlijks op Koninginnedag een defilé gehouden bij Paleis Soestdijk, waarbij de koninklijke familie op het bordes stond, zoals hier in 1960.

Foto: Nationaal Archief Fotocollectie Anefo