App Nederland Feest - en gedenkdagen 

Prinsjesdag

Info Contact Home

Prinsjesdag is een belangrijke dag voor de Nederlandse politiek en vindt elk jaar plaats op de derde dinsdag in september in Den Haag. Op deze dag spreekt het staatshoofd (de Koning) de troonrede uit in de Ridderzaal. Daarin geeft de regering (koning en ministers) aan wat het regeringsbeleid zal zijn voor het komende jaar. Prinsjesdag gaat gepaard met veel (oude) tradities.

Artikel 65 van de Grondwet bepaalt dat op de derde dinsdag van september door of namens de Koning, in een verenigde vergadering van de Staten-Generaal (de Eerste- en de Tweede Kamer), een uiteenzetting van het door de regering te voeren beleid wordt gegeven. Artikel 105 lid 2 van de Grondwet voegt daaraan toe, dat dit samenvalt met de indiening van de Rijksbegroting (inkomsten en uitgaven van de staat).

Woensdag en donderdag volgen dan in de Tweede Kamer de algemene beschouwingen, waarna ook de Rijksbegroting wordt besproken. Deze wordt traditiegtrouw de miljoenennota genoemd, alhoewel het tegenwoordig over miljarden gaat.

Prinsjesdag kent een lange geschiedenis. Ter herinnering daaraan en om het belang van die dag te benadrukken, komen de oude tradities rond deze dag weer tot leven, zoals de rit van de koning en koningin en hun kinderen (vanaf 18 jaar) met de Gouden Koets van het Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal, het groeten van de vlag van het krijgsmachtonderdeel dat is opgesteld, het spelen van het Wilhelmus en de troonrede. Na terugkomst in het Paleis Noordeinde volgt om 14.00 uur de balkonscène, waarbij de leden van het Koninklijk Huis op het balkon door het volk worden toegejuicht.

Vanaf 2016 wordt de Gouden Koets gerestaureerd. Gedurende die tijd (ca. 7 jaar) zal deze worden vervangen door de Glazen Koets. De Glazen Koets werd in 1821 besteld in Brussel bij koetsenmaker P. Simons en gebouwd voor koning Willem I. In 1826 werd hij afgeleverd.

Het woord 'Prinsjesdag' werd al in de 17e en 18e eeuw gebruikt voor de viering van de verjaardagen van de Prinsen van Oranje. Later is besloten de dag van de plechtige opening van de zitting van de Staten-Generaal ook zo te noemen. Sinds 1983 spreekt de Grondwet niet meer over de zitting van de Staten-Generaal, maar Prinsjesdag als de dag waarop de troonrede wordt uitgesproken.

 Prinsjesdag wordt door de NOS uitgezonden op de televisie.

Eerste 'Prinsjesdag'

De eerste 'Prinsjesdag' in de betekenis waarin wij die nu kennen, vond plaats op 2 mei 1814. Hoewel de staatkundige verhoudingen sindsdien sterk veranderd zijn, is het principe van deze dag gelijk gebleven: Prinsjesdag is de dag waarop de Koning(in) ten overstaan van het parlement de troonrede uitspreekt.

Tot de grondwetsherziening van 1848 was de inhoud van de troonrede officieel een zaak van de Koning; na 1848 bepaalden de ministers wat de Koning(in) zou zeggen. Het duurde echter tot na de Eerste Wereldoorlog voordat de troonrede zijn huidige karakter kreeg, een schets van de stand van zaken en een presentatie van de plannen voor het volgende parlementaire jaar. Het voorlezen van de troonrede is gelieerd aan de opening van de zitting van de Staten-Generaal, die sinds 1888 plaatsvindt op de derde dinsdag van september.

Vanouds is in de Grondwet bepaald op welke dag Prinsjesdag valt. In de eerste helft van de negentiende eeuw werd de zitting van de Staten-Generaal aanvankelijk op de eerste maandag in november geopend, en later op de derde maandag in oktober. Toen in 1848 een eenjaarlijkse begroting werd ingevoerd, wilde de Kamer meer tijd hebben om deze begroting te behandelen. Daarom werd het zittingsjaar van het parlement verlengd door de openingsdatum nog een maand te vervroegen, naar september.

De maandag was echter geen ideale dag. Voor een groot aantal Kamerleden uit afgelegen delen van het land, was het moeilijk om op maandag tijdig in Den Haag te zijn. Om te voorkomen dat zij op zondag moesten reizen, (zondagsrust), werd bij de grondwetswijziging van 1887 de maandag vervangen door de dinsdag.

De benaming 'Prinsjesdag' voor de opening van de zitting der Staten-Generaal raakte rond 1930 in zwang. In 1931 werd de Prinsjesdag voor het eerst gefilmd. De microfoon stond naast de zetel van de Koningin.



+

+

De Ridderzaal in Den Haag is de plaats waar de troonrede wordt uitgesproken.

Foto: Ellywa

Prinsjesdag, (verjaardag van Stadhouder Willem III op 14 november) tussen 1660 and 1679.

Schilder: Jan Steen. In Rijksmuseum Amsterdam.

Prinsjesdag 2013, Koninklijke stoet op de terugweg na de troonrede.

Foto's vanaf Plein, Den Haag. Z.M. de Koning en H.M. Koningin Máxima, gezeten in de Gouden Koets, bespannen met 8 paarden ( KWPN/Gelders), 1 koetsier naast elk paard en 4 lakeien aan elke zijde van de koets. Linker voorpaard wordt bereden door een zogenaamd postiljon.

Foto: Effeietsanders


  Museum JoCas © (CC BY-SA 3.0 NL) CC: Creative Commons - Naamsvermelding - Niet-commercieel - Gelijk delen 3.0  Nederland , licentie en © Format: Cor Bastinck ism vml JoCas, Jeugd- en jongerenvereniging. © teksten zie Wikipedia en “Info” © foto’s algemeen zie “Info” en wanneer afwijkend zie onderschrift foto’s bij artikel.

De Glazen Koets van de Koninklijke Familie

Foto: RVD

Creative Commons CC0 1.0 Universal Public Domain Dedication